السيد محسن الأمين ( مترجم : على حجتى كرمانى )

56

سيره معصومان ( فارسي )

فرموده است : ديگران را بر خود مقدم مىدارند اگر چه نيازمند باشند و هر كس از بخل نفس خود محفوظ ماند آنانند كه رستگارانند « 4 » . پس خدا كردار ايشان را ستوده و در جاى ديگرى فرموده است : و خوراك را با آنكه دوستش دارند به مسكين و يتيم و اسير مىخورانند « 5 » ، ما به همين دو آيه بسنده مىكنيم . پس امام ( ع ) فرمود : اى جماعت به من بگوييد آيا ناسخ و منسوخ و محكم و متشابه قرآن را مىدانيد كه هر كه گمراه شده از اينجاست و هر كه نابود شده از همين‌جاست ؟ پاسخ دادند : برخى از آنها را مىدانيم ولى نه تمام آنها را . فرمود : از همين‌جاست كه گرفتار شده‌ايد . احاديث رسول خدا ( ص ) نيز چنين است . اما آنچه گفتيد كه خداوند در قرآن به كردار نيك ايشان خبر داده است آن روز اين كار براى آنها مباح و جايز بوده و از آن نهى نشده بودند و ثوابشان بر خداست ، و خداوند تبارك و تعالى به خلاف آنچه آنها عمل كردند فرمان داده است و امر خدا ناسخ كار آنها شده و خداوند تبارك و تعالى از مهرورزى به مؤمنان و خير خواهى آنان از اين كار نهى كرده تا مايه زيان خود و خاندانشان نشوند كه ناتوان و كودك و اطفال و پيران از كار افتاده و عجوز سالخورده دارند . و قدرت صبر بر گرسنگى ندارند . اگر من يك قرص نان دارم و نان ديگرى ندارم و آن را هم به صدقه بدهم آنان از بين مىروند و از گرسنگى مىميرند از اينجاست كه رسول خدا ( ص ) فرمود : مقدارى خرما يا پنج قرص نان يا چند دينار و درهمى كه انسان دارد و مىخواهد آنها را به مصرف خير برساند بهتر آن است كه در وهلهء نخست آن را به مصرف پدر و مادر خود برساند ، و در وهلهء دوم براى خود و عيالش « 6 » صرف كند ، و در مرتبه سوم به خويشان و برادران مؤمنش ، و در مرتبه چهارم به همسايه‌هاى مستمندش ، و در وهلهء پنجم در راه خدا و جهاد به مصرف رساند كه اين اجرش از همه كمتر است . سپس فرمود : پدرم برايم حديث كرد كه پيامبر ( ص ) فرمود : به هنگام انفاق از هر كس كه به ترتيب نزديك‌تر به توست آغاز كن . از اين گذشته قرآن نيز در رد گفتار شما گوياست و آن را نهى مىكند ، خداوند در قرآن مىفرمايد : كسانى كه چون انفاق كنند نه زياده روند و نه تنگ گيرند بلكه در احسان ميانه رو باشند « 7 » . آيا نمىبينيد كه خداوند كارى كه شما بدان مردم را فرا

--> ( 4 ) حشر / 9 : وَ يُؤْثِرُون عَلى أَنْفُسِهِم وَ لَوْ كان بِهِم خَصاصَةٌ وَ مَن يُوق شُح نَفْسِه فَأُولئِك هُم الْمُفْلِحُون . ( 5 ) انسان / 8 : وَ يُطْعِمُون الطَّعام عَلى حُبِّه مِسْكِيناً وَ يَتِيماً وَ أَسِيراً . ( 6 ) اگر مقصود از عيال ، همسر باشد نافى ادعايى است كه ثابت شده زيرا نفقه همسر مقدم بر نفقه خويشان است . شايد بتوان گفت كه مقصود در اينجا نفقه غير واجب و مانند آن است كه اين گونه در آن توسع جايز است . ( 7 ) فرقان / 67 : الَّذِين إِذا أَنْفَقُوا لَم يُسْرِفُوا وَ لَم يَقْتُرُوا وَ كان بَيْن ذلِك قَواماً .